Bij ProRail in Utrecht praten ze al een tijdje niet meer over 'de ICT-afdeling' en 'de business'. Ze zijn gewoon één ProRail. Een inframedewerker van de rails ziet ICT niet als iets voor programmeurs, maar als onderdeel van zijn vak. Het klinkt misschien als een ver-van-mijn-bed-show, maar deze ontwikkeling raakt elke organisatie in de regio. André Veelders, opleidingsmanager bij het ICT Instituut van de Hogeschool Utrecht, heeft er een naam voor, de pi-shaped professional.
En waarom is T-shaped niet meer genoeg? Generatieve AI heeft de grens tussen de business en de ICT vervaagd. Wie een goede prompt schrijft, kan nu zelf websites bouwen, tools ontwikkelen en data analyseren, zonder programmeerkennis. De marketeer die zelf bouwt, de verpleegkundige die een eigen data-applicatie maakt: zij lopen voorop. Wie deze ontwikkelingen niet bijbeent, gaat dat merken.
Utrecht als laboratorium
In de regio Utrecht zien we de pi-shape al in de praktijk. ProRail was een van de vroege voorlopers. Maar ook verschillende financiële organisaties in de regio hebben de afgelopen jaren een slag gemaakt richting meer integratie van ICT en vakkennis. Binnen hun teams groeit het besef dat ICT geen aparte afdeling meer is, maar een basisvaardigheid.
Op het gebied van onderwijs zit Utrecht ook niet stil. Hogescholen, mbo's en de universiteit zoeken actief de samenwerking. Hoe gaan we dit samen organiseren? Die vraag ligt op tafel bij meerdere instellingen en het antwoord vraagt om partnerschap, ook met werkgevers in de regio.
Een concreet voorbeeld is de HU. De HU heeft een Master Human-Centered Artificial Intelligence. Die trekt steeds vaker studenten met een zorg- of sociale achtergrond in plaats van een ICT-achtergrond. Ze hebben de eerste poot al opgepikt, en voegen nu ICT toe als tweede poot. Één jaar studie en ze zijn pi-shaped, precies wat de arbeidsmarkt vraagt.
Vanaf volgend schooljaar wordt digitale geletterdheid verplicht in het basisschoolcurriculum. Naast lezen, schrijven en rekenen komt informatiekunde. De volgende generatie professionals groeit op met ICT als vanzelfsprekend onderdeel van hun vorming.
Van kelderafdeling naar strategisch partner
Om te begrijpen waar de pi-shape vandaan komt, even terug in de tijd. ICT begon ooit als vervelende kostenpost. Letterlijk weggestopt in de kelder, uitvoerend, in opdracht van anderen. De afgelopen twintig jaar veranderde dat radicaal. Uber, Booking.com, Vinted: nieuwe markten ontstonden door digitale transformatie. ICT werd strategisch onderdeel van de business.
De ICT'er moest daardoor opeens ook kunnen communiceren, samenwerken en presenteren. Zo ontstond de T-shaped professional: diep in de techniek, maar breed in vaardigheden. En met de komst van agile werken werd die brede kant nog belangrijker. Continu in teams, samen met de business.
Maar daarmee zijn we er nog niet.
Twee poten en een verbindende balk
De Griekse letter π heeft twee poten en een balk erboven. Die balk zijn de zachte vaardigheden die je in elk vak nodig hebt: communiceren, samenwerken, presenteren. De ene poot is ICT, de andere poot is jouw eigen vakgebied: zorg, finance, marketing, infrastructuur, onderwijs.
De pi-shaped professional combineert die twee. Een verpleegkundige die zelf een data-applicatie bouwt. Een beleidsmedewerker bij de gemeente die met generatieve AI zelf een rapportagetool ontwikkelt. Een marketeer die geen developer meer inhuurt voor een website.
"Net als dat je vroeger een pen had, is tegenwoordig ICT jouw pen." – André Veelders
Veelders bezocht onlangs een marketing- en communicatiebureau dat al helemaal zo werkt. Geen ICT'ers meer in dienst. Ze maken alles zelf, inclusief websites, met behulp van generatieve AI. Wat vroeger specialistenwerk was, is nu basisvaardigheid geworden.
Generatieve AI maakt de drempel lager dan ooit
Eerder waren er al low-code en no-code tools die beloofden dat iedereen kon bouwen zonder te programmeren. In de praktijk bleef het toch iets voor de ICT-afdeling, maar met generatieve AI is die stap wel gemaakt, en veel sneller dan verwacht.
De interface is nu gewone taal. Wie leert prompten, leert bouwen. Dat vereist oefening en precisie, net als het schrijven van een goede tekst. Maar de drempel is radicaal verlaagd. Wie zijn eigen vak goed kent en ICT als tweede poot heeft, kan nu dingen maken die een paar jaar geleden nog uitsluitend voor developers waren weggelegd.
Wat betekent dit voor de professional?
Voor werkende professionals is de boodschap helder: T-shaped is niet meer genoeg. Of je nu in de zorg werkt, bij de overheid of in het MKB, je hebt een tweede poot nodig. Het goede nieuws is dat je geen vier jaar nodig hebt om die te bouwen.
Een minor, een cursus, een master in een andere richting, een interne hackathon bij je werkgever. Grote bedrijven organiseren al sessies waarbij teams een halve dag experimenteren met AI-tools of data. Dat is een begin. Veelders: "Iedereen zal zich snel moeten voorbereiden door bij te scholen. De jeugd is er al zo, die zijn digital natives. Maar de groep van 25 plus moet er bewust naartoe groeien. Anders word je gepasseerd."
De positieve kant is minstens zo groot. Wie die tweede poot ontwikkelt, versnelt. Vernieuwt. Voegt waarde toe op manieren die voorheen alleen voor de ICT-afdeling waren. En draagt bij aan een ICT-arbeidsmarkt die meer in balans is, niet door meer pure ICT'ers te kweken, maar door iedereen een beetje ICT'er te maken.